Libellennieuwsbrief Nederland 07:20
15 augustus 2007

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Inleiding

Nieuwsbrief nummer twintig alweer. Diverse mensen wisten hun veldervaringen
weer aan het papier toe te vertrouwen,
waarvoor dank! Een gevarieerde editie met onder andere weer de nodige
Zuidelijke keizerlibellen alsmede een nieuwe vindplaats van Zuidelijke
Heidelibel in Zuid-Holland.
Groet,

Theo & Garry

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Tengere Grasjuffers bij Den Helder (NH)

Op 1 augustus trof ik tijdens de halfmaandelijkse telling van de
monitoringsroute langs de grote plas in de Grafelijkheidsduinen bij
Den Helder (NH) twee opvallende oranje-gouden juffertjes aan: jonge
wijfjes van de Tengere Grasjuffer ISCHPUMI. Ze waren pas
uitgeslopen. Mogelijk heeft de soort zich er al in het warme voorjaar
gevestigd en hebben we nu te maken met exemplaren van de tweede
generatie van dit jaar.
De vindplaats komt goed overeen met wat verwacht mag worden bij deze
pioniersoort: de door de overvloedige regenval van dit jaar weer
ondergelopen, zandige oeverzone van een uitgegraven ondiep duinmeer.
Sinds de zomer van 2003 heeft deze oeverzone droog gestaan en raakte
langzaamaan schaars begroeid. Hoewel dit biotoop niet echt zeldzaam is
in de Noordhollandse duinen is deze soort er blijkbaar niet vaak
gezien. Te ver van de regelmatige vindplaatsen?
Aan dezelfde oever komen al jaren in elk voorjaar/voorzomer enkele
tot een tiental Zwervende heidelibellen SYMPFONS voor, vrijwel altijd
mannelijke dieren.
Dat lijkt de enige soort die geprofiteerd heeft van de droogte in de
duinen van 2003 tot en met 2006, waardoor langs het duinmeer brede kale
zandstroken ontstonden. De aantallen van andere soorten namen in deze
periode sterk af (zie komende nummer van Brachytron).

Jan Beukema


++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Zuidelijke Keizerlibel in Kennemerduinen (NH)

Op 1 augustus j.l. bezocht ik het spartelmeer 't Wed in de
Kennemerduinen nabij Overveen (NH) (100700/490500). Dit gebied is in
beheer bij NV PWN en onderdeel van het Nationaal Park
Zuid-Kennemerland. Door enkele jaren optreden van zwemmersjeuk is met
name de westelijke oever van de plas niet meer intensief door
recreanten in gebruik en ontwikkelt zich daar een groen strand met
o.a. zeggevegetatie. Dit vormde voor mij aanleiding om eens te gaan
zoeken naar Tengere Grasjuffers, die sinds 2006 op verschillende
lokatie's (min. 4 nu) in het NP voorkomen.
Er vlogen een aantal mannetjes Grote Keizerlibellen ANAXIMPE rond en
enkele vrouwtjes waren eieren aan het afzetten. Daartussen zag ik een
glazenmaker vliegen, die direct mijn aandacht trok door de blauwe ring
aan het begin van het verder donkere achterlijf. Het borststuk was
bruin en relatief donker, geheel anders dan de heldergroene kleur van
de rondvliegende mannetjes Grote Keizerlibel. Ik dacht gelijk aan
Zuidelijke Keizerlibel ANAXPART, een soort die ik uit Turkije en
Griekenland ken.
Op een gegeven ogenblik ging het dier aan een duindoornstruik hangen
en liet zich een minuut lang door de kijker vanaf ca. 5 meter
bekijken. Hierbij was duidelijk te zien dat het ging om een mannetje.
De blauwe vlek op s2/s3 werd doorsneden door een dun zwart
rugstreepje. Boven de blauwe zadelvlek zat een gele ring. Het
achterlijf was verder donker met een brede zwartbruine rugstreep. De
voorrandaders van de vleugels waren geel, verdere kleuring in de
vleugels is mij niet opgevallen.
Verder waren op deze plek aanwezig: Grote Keizerlibel ANAXIMPE 6m,
3vr. eiafzettend; Bruinrode Heidelibel SYMPSTRI 6m, 8 tandem;
Oeverlibel ORTHCANC 3m, Watersnuffel ENALCYAT ca. 180m, 25 tandems;
Lantaarntje ca. 50m, 5vr, 3 tandem, 20 vers.

Piet Veel


++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Zwervende Heidelibellen in Flevoland

Niet sensationeel, wel hele mooie libellen.
Op 6 augustus 2007 zag ik bij de Roggebot, Oost-Flevoland (FL)
meerdere jonge Zwervende Heidelibellen SYMPFONS bij
'vennen' naast de Roggebotstate, met voortplanting ter plekke.

Gerrit Koopman


++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Vuurlibel en Zuidelijke Keizerlibel in Zwolle (Ov)

Tijdens een lunch-wandeling door het park de Weezenlanden in Zwolle
(Ov) kwamen we vandaag (8 augustus) allereerst een Vuurlibel CROCERYT tegen. Het
mannetje liet zich zittend en vliegend fraai bekijken. Uiterst tevreden liepen
we verder toen in een ooghoek een Aeshna-achtige de aandacht trok. Een eerste
goede blik deed vermoeden dat het om een vrouwtje Zuidelijke Keizerlibel
ANAXPART ging; kleiner dan een Gewone keizerlibel, grijsbruin achterlijf en
lichtblauw net achter het borststuk. Het beest vloog nog 1 keer kort langs en
verdween toen. Boven de vijver vloog overigens ook een Grote
Keizerlibel ANAXIMPE met een sliertje (stuk van een waterplant?)aan zijn
achterlijfsaanhangselen. Eerder dit jaar hadden we in het park al leuke soorten
als Vroege Glazenmaker AESHISOS en Bruine Korenbout LIBEFULV gezien.

Michiel van der Weide
Gerben Mensink


++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Zuidelijke Heidelibel ook op Goeree (ZH)

Kees Mostert

Op zaterdag 11 augustus 2007 samen met David van Megen, Gerard de Jong
en Adrie van Heerden diverse poelen bezocht in het duingebied van
Voorne en Goeree (ZH). De weersomstandigheden waren optimaal voor
libellenonderzoek (25 gr. zwakke tot matige wind, onbewolkt).
Wij konden ons niet aan de indruk onttrekken dat het slechte weer van
half juni tot aan begin augustus een stempel heeft gedrukt op de
soorten en aantallen libellen (en dagvlinders) in bezochte poelen en
vochtige duinvalleien. Zo waren sommige soorten vrijwel of helemaal
afwezig (zoals Geelvekheidelibel SYMPFLAV en diverse
waterjuffersoorten) terwijl andere soorten juist weer opvallend
talrijk waren.
Meer bijzonder waren de waarneming van een mannetje Zuidelijke
Glazenmaker AESHAFFI in de omgeving van de Eerste Zanderij op Voorne
en de aanwezigheid van diverse mannetjes en vrouwtjes van de Tengere
Grasjuffer ISCHPUMI zowel op Voorne als op Goeree. Op het IJsbaantje
op Goeree waren tenminste 40 jonge Zwervende Heidelibellen SYMPFONS
aanwezig. Voortplanting vindt hier dus nog steeds plaats. Ook ten
noorden van Meinderswaal in de Middelduinen van Goeree werden
tenminste 15 jonge exemplaren gevonden.
Voorts waren redelijke aantallen Zwervende Pantserjuffers LESTBARB
aanwezig en plaatselijk ook Tangpantserjuffer LESTDRYA en Tengere
Pantserjuffer LESTVIRE.
De Zuidelijke Heidelibel SYMPMERI kon op Voorne niet meer gevonden
worden, maar op Goeree werd ten noorden van Meinderswaal in de
Middelduinen van Goeree een vrouwtje gevonden. Het is niet uitgesloten
dat zich hier meer exemplaren bevonden omdat dit terrein lastig is om
goed te inventariseren. Hier waren ook enkele tientallen Zwarte
Heidelibellen SYMPDANA aanwezig, die in de andere poelen ontbraken.
Opmerkelijk was het ontbreken van Geelvlekheidelibellen en
waterjuffers.


De aantallen in onderstaande tabel betreffen globale aantalsschattingen.

A = vochtige duinvallei Eerste Zanderij, Voorne
B = Vogelpoel, Voorne
C = Waterdriblad-poel, Voorne
Ijsb = IJsbaantje, Middelduinen, Goeree
Poel = poel Middelduin (55.3-427.3)
Mei = Meinderswaal
Mei2 = vochtig deel direct ten noorden van Meinderswaal


Libellen A B C Ijsb poel Mei Mei2

Gewone pantserjuffer Lestes sponsa - 2 250 20 10 5 1000
Tangpantserjuffer Lestes dryas 4 - 150 - - - -
Tengere pantserjuffer Lestes virens - - 15 2 - - -
Zwervende pantserjuffer Lestes barbarus 50 500 500 200 5 100 500
Houtpantserjuffer Lestes viridis 1 2 2 3 1 1 5
Watersnuffel Enallagma cyathigerum - - - 50 10 15 5
Kleine roodoogjuffer Eythromma viridulum - - - - - 5 -
Lantaarntje Ischnura elegans 2 50 200 5000 100 5 500
Tengere grasjuffer Ischnura pumilio - 3 3 20 2 - -
Grote keizerlibel Anax imperator - 1 - - - 1 -
Blauwe glazenmaker Aeshnea cyanea 2 - - - - - 1
Zuidelijke glazenmaker Aeshnea affinis 1 - - - - - -
Paardenbijter Aeshnea mixta - - - - - - 1
Gewone oeverlibel Orthetrum cancellatum 2 6 2 4 2 3 1
Steenrode heidelibel Sympetrum vulgatum 2 10 10 5 - 1 15
Bruinrode heidelibel Sympetrum striolatum - - - - - 2 5
Bloedrode heidelibel Sympetrum sanquineum 8 10 10 5 1 2 40
Zwarte heidelibel Sympetrum danae - - - - - - 25
Zwervende heidelibel Sympetrum fonscolombi - - - 40 - - 15
Zuidelijke heidelibel Sympetrum meridionale - - - - - - 1


++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Mocht U deze nieuwsbrief niet goed hebben ontvangen, mail aub dan even met
de website (libellennieuwsbrief @ yahoogroups.com). Daar is hij sowieso na
te lezen. Voor tips over deze nieuwsbrief kunt U ook altijd mailen.

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Libellennieuws Nederland (LNN) wordt gecompileerd in samenwerking met de
Nederlandse Vereniging voor Libellenstudie (NVL).

De NVL heeft als doel: het stimuleren van de studie naar en de
bescherming van libellen. Vier maal per jaar geeft de NVL een Nieuwsbrief
uit. Daarnaast
verschijnt er tweemaal per jaar het blad Brachytron met artikelen over
ecologie, gedrag en levenswijze van libellen, wetenschappelijke mededelingen
en
boekbesprekingen. Wilt u lid worden van de NVL? Dat kost slechts 13 Euro per
jaar en voor jongeren tot 25 jaar 7 Euro. Ieder nieuw lid ontvangt een
speciale editie (in kleur) van de Brachytron met daarin artikelen over goede
libellengebieden in Nederland. Voor meer info of een folder meel naar
nvl@...

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Libellennieuwsbrief Nederland 07:20
15 augustus 2007